Hotline: 0982559529
Header Style 29

My Cart0

0
There are 0 item(s) in your cart
Subtotal: 0

Tứ Phú là gì? Tứ Phủ gồm những vị Thánh nào?

Tứ Phú là gì? Tứ Phủ gồm những vị Thánh nào?

Tín ngưỡng thờ Mẫu tại Việt Nam được rất nhiều người dân tin theo. Sự sùng bái các vị nhân thần và thiên thần, cũng như niềm tin vào sức mạnh siêu nhiên của con người đã dần hình thành các tín ngưỡng dân gian mang đậm bản sắc riêng biệt. Tứ Phủ, một trong những thuật ngữ gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu. Tứ phủ gồm những vị Thần nào?

Tứ Phủ Công Đồng

Tứ Phú là gì? Tứ Phủ gồm những vị Thánh nào?
Tứ Phú là gì? Tứ Phủ gồm những vị Thánh nào?

Tứ Phủ, hay còn được gọi là Tứ phủ Công Đồng, là một khái niệm có quan hệ mật thiết với tín ngưỡng thờ Mẫu tại Việt Nam. Các vị thần khâm sai của Tứ Phủ được tôn kính và thờ cúng tại hầu hết các chùa  ở miền Bắc. Tuy nhiên, các vị Thần trong Tứ Phủ cũng có sự đa dạng tùy theo từng vùng, thể hiện sự phong phú và đa dạng của tín ngưỡng thờ Mẫu trong đời sống tâm linh của người dân.

Ngoài các vị Thần truyền thống của Tứ Phủ, đôi khi cũng có những vị Thần thuộc các văn hóa khác được kết nạp vào hệ thống này. Ví dụ, nữ thần Thiên Y A Na của người Chăm được nhập vào hệ thống Tứ Phủ và thờ làm Mẫu Thiên. Trong khi đó, nhiều tài liệu cho rằng ở miền Bắc, Mẫu Thiên lại là Liễu Hạnh Công chúa, vị Mẫu thứ tư trong Tứ Phủ. Sự đa dạng này thể hiện sự phát triển của các nền văn hóa trong tiến trình lịch sử Việt Nam.

Tứ Phủ là khái niệm thường được đi liền với Tam Phủ – hệ thống ba vị mẫu đệ nhất, đệ nhị, và đệ tam. Các tín ngưỡng thờ Mẫu tại Việt Nam thường tôn vinh ba vị Mẫu này. Tuy nhiên, cũng có tài liệu cho rằng hệ thống Tứ Phủ được xây dựng từ Tam Phủ cộng thêm mẫu Liễu. Tuy nhiên, vì các tín ngưỡng Việt Nam hầu như chỉ được gìn giữ từ đời này sang đời khác qua hình thức truyền khẩu mà không có tài liệu rõ ràng và ít được nghiên cứu, do đó, sự khác biệt và đa dạng trong các tín ngưỡng này được giải thích theo nhiều hướng khác nhau.

Tứ Phủ gồm những vị Thần nào?

Tứ Phú là gì? Tứ Phủ gồm những vị Thánh nào?
Tứ Phú là gì? Tứ Phủ gồm những vị Thánh nào?

Khi nhắc tới tín ngưỡng thờ Mẫu hay thờ Mẫu Tam – Tứ phủ, chúng ta thường hay nghĩ tới Tam Tòa Thánh Mẫu, với hình tượng về những người “Mẹ”. Đây là những người đóng vai trò xây dựng, bảo vệ cuộc sống gia đình, đất nước và xã hội. Nhưng trên thực tế, đạo Mẫu nói chung còn thờ cả các vị thần nam, thần nữ, các vị thánh Việt Nam.

Hệ thống thần linh của Tứ phủ là để chỉ hệ thống thần thánh Việt Nam cùng vị trí của họ trong thần điện của tín ngưỡng thờ Tứ Phủ. Với đặc thù là tín ngưỡng dân gian và có tính mở, trải qua thời gian, số lượng các vị Thánh cũng có sự thay đổi. Nhưng dù vậy, vị trí các vị Thần cũng không thay đổi quá nhiều.

  • Chư Phật
  • Vua Cha
  • Thánh Mẫu
  • Quan Lớn
  • Chầu Bà
  • Ông Hoàng
  • Thánh Cô
  • Thánh Cậu

Phía dưới bao giờ cũng có Ngũ Hổ và thượng xà có hai Ông Lốt. Ngoài ra còn có quan văn, võ tướng, tả hữu hầu cận, cùng ngàn vạn thần binh, thần tướng là bộ hạ của từng vị Thánh trong Tứ phủ và các thần linh bản xứ nơi các Thánh giáng xuống.

  • Đại diện hàng chư Phật có Phật Bà Quan Âm ở hàng cao nhất. Tiếp sau đó đến Ngọc Hoàng Thượng Đế đại diện cho hàng Tứ Phủ Vua Cha. Hai vị này có nguồn gốc từ Trung Quốc. Tuy nhiên, khi thỉnh đồng người ta không thỉnh Phật Bà và Ngọc Hoàng.
  • Sau Ngọc hoàng là đến hàng Tam Tòa Thánh Mẫu cai quản ba miền với sắc áo đỏ, xanh, trắng đại diện cho từng cõi. Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên – hóa thân của bà là Mẫu Liễu Hạnh, tượng trưng cho cõi trời. Mẫu Đệ Nhị Thượng Ngàn tượng trưng cho cõi rừng. Mẫu Đệ Tam Thoải phủ tượng trưng cho cõi nước. Một số tài liệu có đề cập về Mẫu Đệ Tứ Địa phủ, tượng trưng cho cõi đất. Theo cơ sở khảo cứu các huyền tích và các bản văn chầu, khoa cúng thì người ta cho rằng trong thần điện của tín ngưỡng thờ Mẫu Tứ Phủ có bốn vị Thánh Mẫu bao gồm: Thánh Mẫu Cửu Trùng, Thánh Mẫu Thần Chủ (Mẫu Liễu), Mẫu Thoải và Thánh Mẫu Thượng Ngàn.
  • Sau Tam Tòa Thánh Mẫu là hàng Ngũ vị Vương Quan, Thập nhị Chầu bà, rồi đến Thập vị Ông Hoàng, các vị Thánh Cô, Thánh Cậu.

Các vị Vương Quan và các Ông Hoàng, họ đều có hóa thân là các nhân vật lừng lẫy, mở mang bờ cõi, bảo vệ xã tắc an bình. Thêm nữa, sự xuất hiện của các vị thần nam thể hiện sự hài hòa âm dương, sự đa dạng, phi cực đoan trong quan điểm của người Việt. Cũng như thể hiện sự phát triển của một tín ngưỡng từ chỗ liên quan đến các yếu tố tự nhiên đến các sự kiện và nhân vật lịch sử.

Những màu sắc tượng trưng tương ứng thứ tự trong Tứ phủ

Tứ phủ hay Tứ phủ Công đồng tương ứng với 4 phương, 4 miền của vũ trụ và trong Đạo Mẫu biểu hiện cho 4 màu cơ bản:

+ Thiên Phủ ứng với màu đỏ;

+ Thoải Phủ ứng với màu trắng;

+ Địa phủ ứng với màu vàng;

+ Nhạc phủ ứng với màu xanh.

Đó cũng là màu sắc trang phục mà các vị Thánh khi giáng đồng, cũng là màu sắc của các đồ cúng lễ.

Thông qua màu sắc này, chúng ta có thể dễ dàng phân biệt mỗi vị thánh thuộc vào Phủ nào trong hệ thống Tam phủ, Tứ phủ. Rõ ràng Đạo Mẫu đã chịu ảnh hưởng quan niệm về ngũ sắc, ngũ phương của đạo giáo Trung Quốc, thông qua ngũ sắc hóa các miền của vũ trụ, cũng như biểu tượng Ngũ hổ là một trong những thần linh trong hệ thống điện thần Đạo Mẫu.

Trong Đạo Mẫu, nơi thờ phụng chính Thánh Mẫu Liễu Hạnh hóa thân của Mẫu Thượng Thiên, được gọi là Phủ, ví dụ như Phủ Dầy (Nam Định), Phủ Sòng Sơn (Thanh Hóa) và Phủ Tây Hồ (Hà Nội).

Cách định danh này có thể xuất phát từ cách định danh đương thời – cung Vua Lê, Phủ Chúa Trịnh thời Trịnh – Nguyễn.

Hệ thống Thần linh tứ phủ như thế nào?

Chư linh của Tứ phủ được phân chia theo nhiều vị trí như sau:

Thứ nhất: Thánh Mẫu bảo hộ dân quốc

Bao gồm các vị cùng danh hiệu như sau:

  • Mẫu Đệ nhất Thanh Vân Công chúa
  • Mẫu Đệ nhị Lê Mại đại vương
  • Mẫu Đệ Tam Xích Lân công chúa
  • Mẫu Đệ Tứ Liễu Hạnh công chúa
  • Tam tòa thánh mẫu được xếp theo thứ tự trong các đền, điện thờ tứ phủ như sau:
  • Mẫu Đệ nhất: Mẫu Liễu
  • Mẫu Đệ nhị: Mẫu thượng ngàn
  • Mẫu Đệ tam: Mẫu thoải
Tứ Phú là gì? Tứ Phủ gồm những vị Thánh nào?
Tứ Phú là gì? Tứ Phủ gồm những vị Thánh nào?

Thứ hai: Phụ vương đại thánh (phối thờ)

Bao gồm:

  • Thiên phủ: Ngọc hoàng thượng đế
  • Thoải phủ: Bát Hải long vương
  • Nhạc phủ: Tản viên Sơn thánh
  • Địa phủ: Thập diện minh vương

Thứ ba: Hội đồng chúa (Phối thờ)

Bao gồm:

Chúa Đệ nhất: Tây Thiên

Chúa Đệ nhị Nguyệt Hồ

Chúa Đệ tam Lâm Thao:

  • Chúa Cà Phê (Địa phủ & Nhạc phủ)
  • Chúa Long Giao (Nhạc phủ)
  • Chúa Ngũ Hành Ngũ Phương (Nhạc phủ)
  • Chúa Thác Bờ (Thoải phủ & Nhạc phủ)
  • Chúa Mọi (Nhạc phủ)

Thứ tư: Ngũ vị tôn quan

Ngũ vị tôn quan hay Ngũ vị tôn ông là 5 vị quan và đều là con của Bát hải Động bình (Bát hải long vương).

  • Quan lớn Đệ Nhất Thượng thiên: Là con cả và là có quyền cai Thiên phủ, là vị thần có khả năng hô mưa gọi gió và là một vị quan trên thiên đình. Ông mặc áo màu đỏ.
  • Quan lớn Đệ Nhị Thượng ngàn: con thứ hai và là quyền cai quản rừng núi, lâm cung. Có khả năng lên rừng, xuống biển. Ông là vị giám sát trước khi xông pha đánh trận và ông mặc áo màu xanh.
  • Quan lớn Đệ Tam Thoải phủ: Con thứ ba của Bát Hải long vương và sử dụng bạch kiếm xông pha tà giới quỷ thế. Ông mặc áo bào màu trắng
  • Quan lớn Đệ tứ Khâm sai: Quan địa linh cai quản đất bằng và có trách nhiệm khâm sai khắp vùng, giữ yên bình cho dân chúng. Ông mặc áo màu vàng.
  • Quan lớn Đệ ngũ Tuần tranh: Vị quan lớn mặc áo màu xanh nước biển và sử dụng thanh long đao to lớn.
Tứ Phú là gì? Tứ Phủ gồm những vị Thánh nào?
Tứ Phú là gì? Tứ Phủ gồm những vị Thánh nào?

Thứ năm: Tứ phủ chầu bà

Trong hàng Tứ phủ chầu bà gồm:

  • Chầu Đệ Nhất: Hóa thân Thánh mẫu Thượng thiên.
  • Chầu Đệ Nhị Ngôi kiều công chúa
  • Chầu Đệ Tam Thủy điện công chúa
  • Chầu Thác Bờ Bà chúa Thác bờ
  • Chầu Đệ tứ khâm sai Chiêu dung công chúa Lý Ngọc Ba, được tôn thờ tại Đình Cốc thượng.
  • Chầu Ngũ thờ Suối lân công chúa
  • Chầu Lục cung công chúa
  • Chầu Thất Tân la công chúa
  • Chầu Bát nữ tướng Bát nàn (được thờ ở Tiên La, Thái Bình)
  • Chầu Cửu huyền thiên nữ
  • Chầu Mười nữ tướng Đồng Mỏ Chi Lăng
  • Chầu Bé Bắc Lệ
  • Chầu bà Bản đền Thủ điện công chúa.

Thứ sáu: Thập vị thủy tế

Bao gồm:

  • Thiên phủ: Ông Hoàng Cả (ông Hoàng Quận, Lê Lợi)
  • Nhạc phủ: Ông Hoàng Đôi
  • Ông Hoàng Bơ Thoải Cung
  • Thoải phủ: Ông Hoàng Tư (Ông Hoàng khâm sai)
  • Ông Hoàng Năm
  • Ông Hoàng Lục Thanh Hà
  • Ông Hoàng Bảy (Ông Hoàng Bảo Hà)
  • Ông Hoàng Bát quốc (Ông Đệ Bát đồng bằng sông diêm)
  • Ông Chín Cờn (Ông Cờn môn)
  • Ông Hoàng Mười (Ông Nghệ An)
Tứ Phú là gì? Tứ Phủ gồm những vị Thánh nào?
Tứ Phú là gì? Tứ Phủ gồm những vị Thánh nào?

Thứ bảy: Tứ phủ thánh cô

Bao gồm:

  • Cô cả Thượng Thiên
  • Cô Đôi Thượng ngàn
  • Cô Bơ Hàn Sơn (cô Bơ Bông)
  • Cô Tư Ỷ la
  • Cô Năm Suối Lân
  • Cô Sáu Lục cung
  • Cô Bảy Kim Giao
  • Cô Tám Đồi Chè
  • Cô Chín Thượng Ngàn
  • Cô Chín Giếng (cô Chín Sòng Sơn)
  • Cô Mười Đông mỏ

Thứ tám: Thập vị triều cậu

  • Cậu Hoàng Cả Phủ Giầy
  • Cậu Hoàng Cả Sòng Sơn
  • Cậu Hoàng Cả Đôi
  • Cậu Hoàng Cả Bơ
  • Cậu Hoàng Tư
  • Cậu Hoàng Năm
  • Cậu Hoàng Bé Đồi Ngang (Cậu Hoàng Quận)

Thứ chín: Ngũ hổ

Bao gồm:

Ngũ hổ:

  • Trấn giữ phương Bắc là Hắc hổ
  • Trấn giữ phương Nam là Xích hổ
  • Trấn giữ phương Tây là Bạch hổ
  • Trấn giữ phương Đông là Thanh hổ
  • Trấn giữ trung tâm là Hoàng hổ

Sự giống nhau của các vị Thần trong Tứ Phủ

Tứ Phú là gì? Tứ Phủ gồm những vị Thánh nào?
Tứ Phú là gì? Tứ Phủ gồm những vị Thánh nào?

Trong Tứ Phủ, các vị Thần được tôn kính và thờ cúng “hoàn toàn không có sự tu tập gì”. Họ đều là những người thật, việc thật, và hầu như đều là người có công với nhân dân và đất nước. Vì được nhiều người thờ cúng mà tích được nhiều công đức, họ trở thành một vị “Thần”. Các nhân vật nổi tiếng trong lịch sử như Quốc Mẫu Âu Cơ, Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, Lê Lợi, Nguyên Phi Ỷ Lan,… đều được thờ cúng trong hệ thống Thần linh Tứ Phủ.

Sự giống nhau của các vị Thần trong Tứ Phủ là họ đều là “Nhân Thần”. Gốc gác ban đầu của họ là một người bình thường, có tham sân si của một con người. Tuy nhiên, Tứ Phủ đề cao sự tu tập nhân tính và đặc biệt đề cao lòng trung thành. Họ được tôn vinh vì công lao và những đóng góp cho xã hội, cho đất nước và cho con người.

Trong tín ngưỡng thờ Mẫu, việc thờ cúng các vị Thần và Thánh không chỉ mang tính tôn giáo mà còn có ý nghĩa văn hóa và lịch sử. Tôn kính và thờ cúng các vị Thần và Thánh là để tôn vinh và ghi nhận những đóng góp to lớn của họ cho xã hội và đất nước. Đồng thời, cũng là để nhắc nhở con người về các giá trị đạo đức, nhân văn và lòng trung thành, qua đó gìn giữ và phát triển các nền văn hóa truyền thống của Việt Nam.

Tại sao có sự phân chia cấp bậc trong Tứ Phủ?

Tứ Phú là gì? Tứ Phủ gồm những vị Thánh nào?
Tứ Phú là gì? Tứ Phủ gồm những vị Thánh nào?

Đạo Mẫu là một tín ngưỡng dung hòa nhiều yếu tố của Phật giáo và Đạo giáo. Vì vậy, trong thần điện Tứ Phủ, có một số Thần và Phật được đưa vào thờ cúng, chẳng hạn như Phật Thích Ca, Quán Thế Âm, Ngọc Hoàng Thượng Đế,… Những vị Thần và Phật này thường được thờ cúng ở vị trí cao hơn Thánh Mẫu. Tuy nhiên, về cơ bản, tín đồ thường tập trung thờ tự và sinh hoạt tín ngưỡng xoay quanh hàng Thánh Mẫu trở xuống.

Hệ thống Tứ Phủ thần linh tuân thủ một quy tắc phân chia tương đối thống nhất theo ba cõi: Cõi trời (Thiên phủ), cõi rừng núi (Nhạc phủ), cõi nước (Thoải phủ) và cõi đất (Địa phủ). Trong đó, chúng ta nhận ra rằng trong mỗi thứ bậc các vị Thần, Thánh, quan, chầu, Hoàng Tử, Cô Cậu ở miền nào dựa vào màu sắc, quần áo và trang phục tương đương. Ví dụ, Thiên phủ tương ứng với màu đỏ (Mẫu Thượng Thiên, Quan Đệ nhất, Chầu Đệ nhất, Ông Hoàng Cả, Cô Chín, Cậu cả). Nhạc phủ tương ứng với màu xanh lá cây và màu chàm. Còn Thoải phủ tương ứng với màu trắng, Địa phủ tương ứng với màu vàng.

Tuy nhiên, màu sắc và trang phục chỉ là một trong những yếu tố để phân loại các vị Thần, Thánh trong Tứ Phủ. Mỗi vị Thần đều có đặc điểm và vai trò riêng, được tôn kính và thờ cúng trong các nghi lễ và ngày lễ đặc biệt của tín ngưỡng thờ Mẫu. Tín đồ thường dựa vào tâm linh và niềm tin để lựa chọn và thờ cúng các vị Thần, Thánh phù hợp với mình, nhằm mong đạt được sự an lành và may mắn trong cuộc sống.

Liên hệ

  • Trọng Tín Bàt Tràng
  • Địa chỉ: 37 Gầm Cầu, Đồng Xuân, Hoàn Kiếm, HN | 46 Xóm 1 Giang Cao, Bát Tràng, HN
  • Hotline: 0982559529
  • Zalo: 0982559529

Bài mới

Sự tích về Quan Đệ Nhất Thượng Thiên

Sự tích về Quan Đệ Nhất Thượng Thiên

Mục lụcTứ Phủ Công ĐồngTứ Phủ gồm những vị Thần nào?Những màu sắc tượng trưng tương ứng thứ tự trong Tứ phủHệ thống Thần linh tứ phủ như thế nào?Thứ nhất: Thánh Mẫu bảo hộ dân quốcThứ hai: Phụ vương

Xem thêm »
Sự tích Quan Nam Tào - Bắc Đẩu

Sự tích Quan Nam Tào – Bắc Đẩu

Mục lụcTứ Phủ Công ĐồngTứ Phủ gồm những vị Thần nào?Những màu sắc tượng trưng tương ứng thứ tự trong Tứ phủHệ thống Thần linh tứ phủ như thế nào?Thứ nhất: Thánh Mẫu bảo hộ dân quốcThứ hai: Phụ vương

Xem thêm »
Sự tích về Vua cha Ngọc Hoàng Thượng Đế

Sự tích về Vua cha Ngọc Hoàng Thượng Đế

Mục lụcTứ Phủ Công ĐồngTứ Phủ gồm những vị Thần nào?Những màu sắc tượng trưng tương ứng thứ tự trong Tứ phủHệ thống Thần linh tứ phủ như thế nào?Thứ nhất: Thánh Mẫu bảo hộ dân quốcThứ hai: Phụ vương

Xem thêm »
Những điều bạn cần biết về Ban Công Đồng

Những điều bạn cần biết về Ban Công Đồng

Mục lụcTứ Phủ Công ĐồngTứ Phủ gồm những vị Thần nào?Những màu sắc tượng trưng tương ứng thứ tự trong Tứ phủHệ thống Thần linh tứ phủ như thế nào?Thứ nhất: Thánh Mẫu bảo hộ dân quốcThứ hai: Phụ vương

Xem thêm »
x